غزل باران

اشعار و نوشته ها ی حمیدرضانادری

 بازگشت ادبي

معمّا گونگي كلام ، ابتذال ذهن و زبان و سخيف انديشي هاي شاعران نازل اين سبك ، كار را به مرحله اي كشاند كه شاعران ادوار بعد در جهت پاسداشت زبان وميراث ادب فارسي ، به سبك هاي گذشته رجعت نمايند و به شيوه ي شاعراني چون : فردوسي ، فرّخي ، سعدي ، حافظ و حتّي با با فغاني روي آورند.( محمّد رضا روزبه .سیر تحول در غزل فارسی، 1379: 15تا18)

قرن دوازدهم دوران بازگشت به شيوه ي عراقي در غزل است كه اگر چه غزل را از سراشيب فرودستي رهانيد ولي نتوانست آثاري چون غزليّات قرن هفتم به ادبيات فارسي ببخشد و چيزي به آن بيفزايد. ( داريوش صبور. آفاق غزل فارسی ، 1370: 564و565)

دكتر عبدالحسين زرّين كوب در كتاب سيري در شعر فارسي عباراتي را از رياض الشّعراء واله چنين آورده است : ...در ذكر معاصرين خصوص شعراي هندوستان به قليل اكتفا نمود چه اكثر افكار اين جماعت مزخرف ولاطايل است و غرض راقم حروف در تسويد  اين اوراق آن است كه به قدر مقدور اشعار بلند و افكار ارجمند فراهم آيد نه اين كه جمعي كثير از موزونان را ذكر نمايد . (عبدالحسين زرّين كوب، 1384: 520)

غزل در دوره ي مشروطيّت

«تحوّل و دگرگونی در ساختار زبانی و زیبا شناختی شعر کلاسیک فارسی، از جهاتی، نخست در شعر شاعران عصر مشروطیت ظهور و بروز می یابد، هر چند به شکلی محافظه کارانه و در برخی موارد حتیّ خام دستانه است. غزل یکی از مهم ترین قالب هایی است که دراین جنبش نوزایی به خوبی پاسخ گوی شاعران عصر مشروطیت است ، مروری بر غزل های عارف، عشقی، فرّخی یزدی و ... به روشنی بیان گر این نکته است که در نگاه شاعران دوره ي مشروطه، غزل ظرفیت تحوّل زبانی و زیبا شناختی را داراست. ( مصطفي بصيري تويسركاني، فرهنگ آشتي ،1384)

غزل قرن سيزدهم نيز ادامه ي روش قرن دوازدهم است با اين تفاوت كه در نيمه هاي دوم قرن سيزدهم به سبب تحوّلات اجتماعي و سياسي ، اصطلاحات جنگي و سياسي و واژه هاي غربي وارد غزل فارسي شد و از جنبه ي غنايي آن تا ميزان زيادي كاست و غزل را جلوه گاه احساسات ميهني و عواطف حماسي ساخت تا اين كه در نيمه ي دوم قرن چهاردهم شيوه ي جديدي كه نازك خيالي هاي شيوه ي اصفهاني و روشني هاي زبان و انسجام شيوه ي عراقي را با هم داشت رايج شد و نگارنده آن را به روش گذشته ي تهراني ناميده است.

در همين قرن و پس از تجدّد ادبي ، چهره ي ديگري از غزل با همان شكل سنتي نمودار شد كه آينده ي بهتر و روشن تري را براي اين گونه شعر نويد داد ، زبان و آهنگ در اين گونه غزليّات بسيار زيبا و دل نشين و تشبيهات و استعارات در كمال لطافت و همراه با روشني و خيال انگيزي است ، مضامين عاشقانه و پيوسته ي آن در همه ي ابيات غزل كاملاً در متن غنايي و مشخّصات باز شناخته ي غزل است چنان كه اگر خواسته باشيم غزل با شكل سنتي و تعبيري بديع و دل نواز ، يكي از گونه هاي شعر غنايي فارسي را در آينده تشكيل دهد ، نبايد از توجّه به اين شيوه ي غزل غافل ماند ، اگر چه غزل واره هايي را كه با اوزان شكسته پديد آمده اند نيز نبايد از خاطر دور داشت . ( داريوش صبور . آفاق غزل فارسی، 1370: 564و565)

« شعر معاصر ايران فرزند خلف شعر مشروطيت است ؛ شعري كه تعهّد و مسؤوليت اجتماعي را از آن دوران به ارث برده و بر ظرايف و جلوه هاي هنري و رمزي آن افزوده است ، به ويژه از دهه ي بيست به بعد كه حوادث بزرگي در ايران و جهان به وقوع مي پيوندد و با هم ارتباط دارند . پايان جنگ جهاني دوم و سقوط ديكتاتوري در ايران ، نقش شاعران و اديبان را در حوزه ي  سياست پر رنگ تر مي كند. گسترش ارتباط جهاني بر اين تعهّد و مسؤوليت شكل عمومي مي بخشد ؛ تا جايي كه شاعران در دهه هاي بعد از 1320 ، طرفداران بيشتري را جلب و در نتيجه شعر خود را وقف تعهّد اجتماعي مي كنند . اكثر سرده هاي موفّق و مطرح معاصر لبريز از اشارات سياسي و اجتماعي است كه به شيوه اي هنرمندانه و رمز آميز در شعر منعكس شده است . در اين دوره كمتر مي پذيرند كه شاعر و نويسنده در برجِ عاجِ هنرِ محض بنشيند و از جريان هاي سياسي اجتماعي غافل بماند .» ( عبّاسعلي وفايي . سفر در آینه، 1387: 456)

دكتر شفيعي كدكني در كتاب ادوار شعر فارسي، از مشروطيّت تا سقوط سلطنت دوره هاي شعر فارسي را به شرح زير تقسيم بندي كرده است ، امّا با توجّه به اين كه موضوع بحث ما سير غزل پس از انقلاب 1357 مي باشد فقط به ذكر اين دوره ها بسنده مي كنيم :

الف ) دوره ي مشروطيّت

ب) عصر رضا شاهي

ج) از شهريور 1320 تا كودتاي 28 مرداد 1332

د) از كودتاي 1332تا 1340

ه) از 1340تا 1349( اوج گيري مبارزه مسلّحانه)

و) از 1349تا بهمن 1357 ( محمّد رضا شفيعي كدكني ، 1383: 9)

نوشته شده در 91/01/20ساعت توسط حمید رضا نادری|


آخرين مطالب
» غزل
» غزل
» غزل
» مراسم سالگرد
» مدتی گذشت
» اول مهر روزی که همسرم هر سال با قلب تپنده به مدرسه می رفت
» هشتاد و سه روز پس از تو
» پس از دو ماه سکوت
»
» کجا ...چرا...گریه کنیم
Design By : Pars Skin